Kusma Nedir? Nedenleri? Ne İyi Gelir? Ne Yapılmalı?

Kusma, mide içeriğinin ağızdan dışarı atıldığı bir reflekstir. Kusma nedenleri mide-bağırsak, sinir sistemi, ilaçlar ve enfeksiyonlarla ilişkili olabilir.

Kusma Nedir?

Mide içindeki gıda, mide özsuyu ve asidin yemek borusuna doğru hareketlenip ağızdan dışarı atılmasıdır. Tıbbi ismi emezistir. Aslında bu durum birkaç aşamalı bir refleks olarak tanımlanabilir. Hem beyindeki kusma merkezi hem gastrointestinal sistem hem de diyafram ve karın kaslarının beraber çalışarak oluşturduğu bir reflekstir. Üç aşaması vardır. Önce bulantı süreci başlar ve kişide kusma hissiyatı gelişir. Tükürük artışı, terleme, baş dönmesi gibi bulgular oluşur.

Sonra ikinci aşama olan öğürme oluşur. Bu aşamada karın kasları ve diyafram kasılmaya başlar. Üçüncü ve son evrede kusma gelişerek mide içeriği dışarı atılır. Beyinden başlayan bu sinyaller medulla oblongata denilen bölgede oluşur. Bu süreci mide ve bağırsaklardan gelen uyarılar, iç kulak sistemi, ilaçlar, koku ve bazı görüntüler aktif hâle getirebilir.

Kusma Nedenleri?

Kusma bir refleks olarak değerlendirildiği için bu refleksi tetikleyen sebebin bulunması gereklidir. En çok gastrointestinal sistem kaynaklı nedenler vardır. Akut gastroenterit, besin zehirlenmesi, gastrit, reflü, dispepsi, ülser, gastroparezi, safra kesesi ve safra yolu hastalıkları, pankreatit neden olabilir.

Diğer önemli kusma nedenleri;

• Diğer önemli neden ise santral sinir sistemi hastalıklarıdır. Travma, migren, beyin tümörü, beyin kanaması, kafa içi basınç artışı nedeniyle gelişebilir.
• İç kulaktaki sistemin bozulmasına bağlı da kusma gelişebilir. Denge kaybı, araç tutması, vertigo, deniz tutması nedenli olabilir.
• Bazı ilaçlar ve toksinler kusmaya neden olabilir. En çok narkotik tipi ağrı kesiciler, kemoterapi ilaçları, bazı antibiyotikler kusma yapabilir.
• Metabolik hastalıklar kusmaya neden olabilir. Burada en sık karşımıza çıkanlar; böbrek ve karaciğer yetmezliği, adrenal bez yetmezliği, elektrolit dengesizliğidir.
• Gebelik sıklıkla bulantı ve kusmaya neden olabilir.

Kusmaya Ne İyi Gelir?

Kusmanın altta yatan sebebini bulmadan tam olarak tedavi etmek mümkün değildir. Fakat bazı önlemler kusmaya iyi gelebilir. Az ve kısa aralıklarla sıvı tüketilmesi, tuzlu gıdalar (kraker, peynir, tost vb.) kusmaya iyi gelecektir. Soda ve ayran karışımı bulantı ve kusmayı azaltmada etkilidir. Yağlı, kremalı ve baharatlı gıdalardan uzak durulmalıdır. Sadece su değil, elektrolit içeriği zengin maden suyu gibi sıvılar tüketilmelidir. Çok sıcak ve çok soğuk gıdalardan uzak durulmalıdır.

Kusunca Ne Yapılmalı?

Öncelikle hemen yemek yemeye çalışılmamalıdır. Bir süre mide dinlenmeye bırakılmalıdır. Ardından küçük lokmalar ve sıvı içerikler tüketilmesi faydalı olabilir. Birkaç saat sonra tuzlu ve mideyi bastırabilecek gıdalar (tost, kraker, patates, muz, soda, ayran vb.) tüketilmesi önerilir.

Eğer kusma çok şiddetliyse ve durmuyorsa, kusmada kan varsa, karın ağrısı varsa, şiddetli baş ağrısı ve baş dönmesi varsa, bilinçte değişiklik olması, kafa travması sonrası kusma geliştiyse mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Kusmada Ne Yapılmamalı?

Kusma esnasında bazı hareketlerin yapılması kusmayı şiddetlendirebilir ve sıvı kaybını daha da körükleyebilir. Bu anlamda hemen kusma sonrası yoğun sıvı almak, ağır yemekler yemek, yağlı, kremalı gıdalar tüketmek, alkol ve fazla kafein içerikli sıvılar almak, hemen yatar pozisyona geçmek, kendi başına ilaç kullanmak kesinlikle uzak durulması gereken hareketlerdir.