Endoskopi Nedir? Nasıl Yapılır? Öncesi ve Sonrası

Endoskopi, yemek borusu, mide ve bağırsakların görüntülenmesini sağlayan; biyopsi, kanama kontrolü ve polip çıkarma imkanı sunan yöntemdir.

Endoskopi Nedir?

Vücutta içi boş organların görüntülenmesi için kullanılan bir medikal bir inceleme yöntemidir. İçi boş organlar yemek borusu (özofagus), mide, ince bağırsak ve kolondur. Bu yöntem için kullanıla cihaza endoskopi denilir. Bu cihaz fleksible ve ucunda ışık kaynağı mevcuttur. İçinde bulunan kanallar sayesinde dokudan biyopsiler alınabilir.

Gastrointestinal sistemdeki mide ve kolon kanamaları durdurulabilir. Polipler çıkartılabilir. Dar alanlara stent takılıp darlığın açılması sağlanabilir.

Endoskopi Çeşitleri

Endoskopi hangi bölgeye yapılacaksa ve hangi cihaz kullanılacaksa ismi ona göre belirlenir. Yani özofagus, mide ve ince bağırsak incelemesi yapılacaksa gastroskopi denilmektedir. Eğer kolon incelemesi yapılacaksa kolonoskopi adını alır. Kolonoskopi rektumdan girilerek yapılır. Safra yollarına yönelik bir inceleme yapılıp safra yollarındaki taş çıkartılacaksa ERCP (Endoskopik Retrograd Kolanjiopankreatografi) işlemi yapılır.

Endoskopi İşlemleri Nelerdir?

• Gastroskopi: Ağızdan girilerek özofagus, mide ve duodenumun incelenmesi işlemidir. Gastrit, Reflü, Ülser gibi hastalıkların tanı ve tedavisinde uygulanır
• Kolonoskopi: Makattan girilerek tüm kalın bağırsağın incelemesi işlemidir. İnflamatuar Bağırsak Hastalığı (Ülseratif Kolit, Crohn Hastalığı), Polip, Rektal Kanama ve Kanser taramasında uygulanır.
• Rektosigmoidoskopi: Rektum ve sigmoid kolonun incelenmesine yarayan işlemdir. Tüm kolon hazırlığı gerekmez. Sadece lavman ile bağırsağın son kısımları temizlenir ve hasta işleme alınır.

Endoskopi İşlemi Öncesi Hazırlık Süreci

Gastroskopi işlemi öncesinde en az 8-10 saatlik açlık istenilmektedir. Bu süre zarfında katı ve sıvı gıda alınmamalıdır. Kolonoskopiden önce özel bir bağırsak hazırlık süreci vardır. Hasta 2 gün önceden katı ve lifli gıdalar almayı bırakır ve sulu gıdalar tüketmeye başlar.

İşlemden 1 gün önce bağırsak temizliği için ishal yaparak tüm bağırsağı boşaltan ilaç içer. Gece boyu bağırsaklar temizlenir. Ertesi sabah hasta 8-10 saatlik açlık sonrası kolonoskopiye aç bir şekilde gelir.

Her endoskopik işlemde kan sulandırıcı ilaç kullanımı sorgulanır ve ilacın cinsine göre en az 2-5 gün önceden kesilir. Ayrıca diyabet ve tansiyon ilacı kullanımı varsa bunlar hastanın durumuna göre düzenlenir.

Endoskopi İşlemi Nasıl Yapılır?

Öncelikle hasta sol yan yatacak şekilde sol omuzunun üstüne doğru uzanır. Hastaya damar yolu açılır, boğazına hissiyatı azaltacak lokal anestezik sprey sıkılır. Bunun amacı boğazın uyuşması ve öğürme refleksinin azaltılmasıdır. Ardından özel bir ağızlık takılır. Bu hem dişleri hem de endoskopi cihazını korur.

Damardan sedoanaljezi adını verdiğimiz hafif anestezik madde verilerek hasta uyutulur. Bundan sonrasını hasta hissetmez. Bu gerçek bir genel anestezi değildir. Hasta uyur ama ilacın etkisi hızlı bir şekilde geçtiği için çabucak uyanır. Bu süre zarfında hasta bir cihaza bağlanmaz, kendi nefes alıp vermeye devam eder. Sadece oksijen desteği uygulanır. 

Ardından endoskopi cihazı ile girilerek, sırasıyla yutak (farenks), özofagus, mide ve (on iki parmak bağırsağı) duodenum incelenir. İnceleme esnasında biyopsiler alınabilir. Polip varsa çıkartılır. Stent takılıp darlık alanlar açılabilir. Eğer kanama söz konusuysa durdurmak için işlem yapılabilir. Tüm süreç tamamlandıktan sonra endoskop çıkartılır. Hasta uyandırılır. 

Endoskopi İşlemi Sonrası Nelere Dikkat Edilmeli?

Endoskopi sonrası boğazdaki uyuşma hissi geçtikten sonra hasta yemek yemeye başlayabilir. İlk öğün genellikle hafif ve sindirimi kolay gıdalardan seçilmelidir. Kan sulandırıcı ilaç başlanacaksa mutlaka hekimin önerisine göre hareket edilmelidir.

Ayrıca anestezi sonrası hafif sersemlik hissi olabileceğinden dolayı işlem sonrası 4-5 saat dikkat gerektiren işlerden ve araç kullanımından uzak durulmalıdır. Genel öneri hastanın işlem günü istirahat etmesi ve işe gitmemesi yönündedir. Hastanın işlem günüde yanında bir refakatçi ile gelmesi önerilir.

Endoskopi Kimlere Uygulanmaz?

Endoskopi güvenli bir işlem olarak kabul edilmesine rağmen bazı durumlarda işlemden kaçınılması gerekmektedir. Yakın dönemde kalp krizi geçirmiş hastalar, yoğun kan sulandırıcı kullanan hastalar, ciddi psikiyatrik bozukluğu olan hastalar, işleme onay vermeyen hastalara işlem yapılmaz. Ciddi enfeksiyon durumları, gebelik, kalp ve akciğer hastalı olanlarda risk ve yarar dengesi değerlendirilerek işlem kararı alınmalıdır.

Endoskopi Riskleri

Kanama, perforasyon (delinme), enfeksiyon, aspirasyon ve anesteziye bağlı riskler vardır. Her girişimsel işlem kendi içinde riskler barındırır. Bu işlemin ne için yapılacağına bağlı olarak değişmektedir. Sadece tanısal bir endoskopik işlemde risk az iken tedavi amaçlı yapılıyorsa risk artar. Eğer büyük bir polip çıkartılacaksa perforasyon ve kanama riskinde artış olacaktır. Bu riskler hastanın durumu, işlemin süresi ve zorluk derecesi, doktorun tecrübesi ve ekipman kalitesi ile değişmektedir.

Endoskopi Fiyatı

2026 yılı itibari ile endoskopi işlemlerinin fiyatları 25.000-35.000TL arasında uygulanacak işleme göre değiştirmektedir.