Karaciğer Enzim Yüksekliği Nedir? Testleri ve Tedavisi

Karaciğer Enzim Yüksekliği, ALT, AST, GGT ve ALP’nin kanda normalden yüksek çıkmasıdır; karaciğer veya safra yolu sorunlarını gösterebilir.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Nedir?

Karaciğerde üretilen AST (Aspartat Aminotransferaz), ALT (Alanin Aminotransferaz), GGT (Gama Glutamil Transferaz) ve ALP (Alkalen Fosfataz) gibi kan değerlerinin normalden yüksek çıkmasına karaciğer enzim yüksekliği denilmektedir. Bu enzimler normal şartlarda karaciğer hücrelerinin içinde bulunmaktadır. Bu hücrelerin hasarlanmasına bağlı olarak enzimler kana geçer ve tetkiklerde yüksek saptanırlar.

Karaciğer enzim yüksekliğinin nedeninin doğru şekilde belirlenmesi ve uygun tedavinin planlanması için gastroenteroloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önerilir.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Nedenleri?

Karaciğer enzim yüksekliği bir hastalık değildir. Altta yatan bir durum ya da hastalığa bağlı olarak saptanmaktadır. En sık sebebi yağlı karaciğer hastalığıdır. Bunun dışında alkol, Hepatit A, B, C, D ve E, CMV ve EBV gibi viral enfeksiyonlar, kilo fazlalığı, diyabet, safra kesesi ve safra yolu hastalıkları, otoimmün hepatit, bazı ilaçlar (ağrı kesiciler, antibiyotikler, kolesterol ilaçları, kortikosteroidler vb.), kas hasarı ve yoğun egzersiz nedenler arasındadır.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Risk Faktörleri?

Kilo fazlalığı ve obezite en sık saptanan risk faktörleridir. Bel çevresinde yağlanma, sedanter yaşam, kötü ve dengesiz beslenme, alkol tüketimi, yüksek kolesterol, insülin direnci, bazı ilaçların kullanımı, Hepatit B ve C, kalp hastalıkları, safra yolu hastalıkları, sigara kullanımı, uyku apnesi, toksik maddelere maruz kalma ile ani ve hızlı kilo alıp verme risk faktörleri arasındadır.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Belirtileri?

En sık belirtiler halsizlik, yorgunluk, beyin sisi, uyku ihtiyacı, bulantı, karnın sağ üst kısmında hassasiyet, dolgunluk ve kas hassasiyetidir. Hastalığın ilerlediği durumlarda sarılık, idrarda koyulaşma, dışkının açık renk olması, kaşıntı, kilo kaybı, bacaklarda şişlik ve ciltte morarma gibi bulgular gözlenebilir.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Tanısı? Testleri?

Hastanın ön değerlendirmesinde alkol kullanımı, obezite, diyabet, insülin direnci, bel çevresi genişliği ve viral hepatit varlığı hastalık açısından şüphe uyandıran durumlardır.

Kan tetkiklerinde ALT, AST, ALP ve GGT yüksekliği olması önemlidir. AST ve ALT için genel olarak 40 IU/L üst sınır olarak değerlendirilebilir. Bu değer laboratuvarlar arasında farklılık gösterebilmektedir. 40 IU/L’nin üzerindeki değerler karaciğer enzim yüksekliği olarak düşünülebilir.

Aynı zamanda Hepatit B ve C testleri de bakılmalıdır. Bu kapsamda HBsAg, Anti-HBs ve Anti-HCV değerlendirilmelidir. Şiddetli durumlarda karaciğer rezervlerini değerlendirmek amacıyla bilirubin, PTZ-INR (Protrombin Zamanı) ve albümin değerleri incelenmelidir.

Görüntüleme yöntemleri karaciğer enzim yüksekliği açısından çok önemlidir. En pratik, hızlı, kolay ve ucuz yöntem olan ultrasonografi öncelikli olarak tercih edilmelidir. Karaciğer parankim yapısı, yağlanma derecesi, safra yolları ve safra kesesi rahatlıkla incelenebilir. Karaciğer içinde kitle lezyonu varsa saptanabilir. Gerekli durumlarda BT ve MR değerlendirmesi yapılabilir.

Özellikle safra yolları ve pankreasın değerlendirilmesi için MRCP (Manyetik Rezonans Kolanjiyopankreatografi) yapılabilir. Bu sayede hem karaciğer içindeki hem de dışındaki safra yolları ile pankreas net olarak görüntülenebilir. FibroScan taraması ise karaciğer elastikiyetini değerlendirmek açısından önemlidir.

Ayrıca otoimmün hastalıklar açısından ANA, LKM, AMA ve Anti-LP testleri de bakılabilir.

Tanı koymakta zorlanılan durumlarda son seçenek olarak karaciğer biyopsisi yapılmalıdır. Özellikle 6 aydan daha uzun süredir devam eden karaciğer enzim yüksekliği durumlarında tanı net değilse karaciğer biyopsisi yapılması gerekir.

Karaciğer Enzim Yüksekliği Tedavisi?

Öncelikle enzim yüksekliğine neden olan durum bulunmalıdır. Altta yatan sebep netleştirilmeden tedavi yapılması sağlıklı olmaz. Bu nedenle hastaların henüz doktora gitmeden ve gerekli testler yapılmadan karaciğer için takviye almaları yanlış bir davranıştır. Bu durum süreci olumsuz etkileyebilir ve altta yatan hastalığın ilerlemesine neden olabilir.

İlk olarak yapılması gereken; düzenli ve sağlıklı beslenmek, kilo vermek, alkolden ve gereksiz ilaç kullanımından uzak durmaktır.