MASH (Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Steatohepatit)

MASH (Metabolik Disfonksiyonla İlişkili Steatohepatit), karaciğer yağlanmasına bağlı iltihap ve hücre hasarıyla seyreden kronik karaciğer hastalığıdır.

MASH Nedir?

Eski adıyla NASH yani non-alkolik steatohepatit olarak nitelendirilen bu hastalık, karaciğerde yağlanma ve bunun iltihaplı hücre hasarına yol açmasıyla gelişen bir durumdur. Eski NASH isminin değişmesinin sebebi, bu hastalığın sadece alkol almadan gelişmesi değil, metabolik bir hastalık olmasından kaynaklanmasıdır.

Bu hastalıkta karaciğer hücreleri yağlanmaya başlar, ardından bu hücrelerde inflamasyon yani iltihap gelişir ve karaciğer hücreleri hasar alır. Bu süreç siroza kadar ilerleyen bir yolun başlangıcıdır.

Yapılan çalışmalarda dünyadaki erişkinlerde MASH sıklığı %3-5’tir. Türkiye’de yapılan çalışmalarda MASH sıklığı benzer oranlarda bulunmuştur. Risk faktörleri arttıkça hastalık sıklığında da artış saptanmaktadır.

MASH Nedenleri

Tek bir nedene bağlı olarak gelişmez. Genellikle metabolik parametrelerde bozulmaya bağlı oluşur. En önemli neden glukoz metabolizmasındaki bozulmadır. Bu süreç insülin direnci ile başlar, diyabete kadar gidebilir. Bu, MASH’in en önemli ve en sık nedenidir.

Ayrıca obezite, yüksek kolesterol, hipertansiyon, aşırı früktoz (meyve şekeri) tüketimi, sedanter yaşam, genetik yatkınlık, kötü beslenme, mikrobiyotadaki bozukluklar, endokrin hastalıklar, bazı ilaçlar (kortizon, hormon ilaçları, kanser ilaçları vb.), ani ve yoğun kilo alıp verme MASH nedenleri arasındadır.

MASH Risk Faktörleri

Obezite ve kilo fazlalığı, karın çevresinde yağlanma, diyabet, insülin direnci, yüksek tansiyon, kolesterol parametrelerinde bozukluk, hareketsiz yaşam, sağlıksız ve karbonhidrat ağırlıklı beslenme, genetik yatkınlık, ileri yaş, erkek cinsiyet, PMOS (polimetabolik ovaryen sendrom - eski adıyla PCOS, polikistik over sendromu) ve sigara MASH için risk faktörleridir.

MASH Belirtileri

En sık belirtiler yorgunluk, halsizlik ve uyku ihtiyacında artmadır. Sağ üst kadranda ağrı ve hassasiyet, karında dolgunluk, bulantı, iştahsızlık, şişkinlik ve hazımsızlık görülebilir.

Kan tetkiklerinde karaciğer fonksiyon testlerinde yükseklik (ALT, AST, ALP, GGT), kolesterol değerlerinde artış, sarılık ve bacaklarda şişlik görülebilir. Bu hastalarda beyin sisi de mevcuttur.

MASH Tedavisi

Öncelikle hayat tarzı değişiklikleri yapılmalıdır. Spor, düzenli egzersiz, alkolden uzak durma, sağlıklı beslenme ve kilo verme olmazsa olmazdır. %5 kilo kaybı bile MASH üzerinde olumlu etkiler sağlar.

Sebze ve sağlıklı yağlar (zeytinyağı) diyete dahil edilmelidir. Yoğun karbonhidrat ve katkılı paketli gıdalardan uzak durulmalıdır. Eğer diyabet, hipertansiyon ve hiperkolesterolemi varsa bunların tedavisi mutlaka yapılmalıdır. Sigara bırakılmalıdır.

Buradaki en önemli nokta fibrozis varlığı ve MASH’in derecesidir. GLP-1 analoglarının (zayıflama iğneleri) sadece kilo verme üzerinde değil, aynı zamanda karaciğer yağlanması ve fibrozisin azaltılması üzerinde de ciddi olumlu etkileri vardır. Bu sebeple uygun hastalarda kullanımı başarı sağlar.

Resmetirom da MASH için kullanılan bir ilaçtır. Karaciğerdeki yağ metabolizması üzerine olumlu etkileri vardır. Diyet ve egzersizle olumlu sonuçlara ulaşılmaktadır.