Peptik Ülser: Nedir? Nedenleri, Belirtileri ve Tedavisi

Peptik ülser, mide veya onikiparmak bağırsağı mukozasında mide asidi ve sindirim enzimlerinin etkisiyle gelişen açık ve derin doku yaralarıdır.

Peptik Ülser Nedir?

Peptik ülser, mide veya duodenum (onikiparmak bağırsağı) mukozasında asit ve sindirim enzimlerine bağlı oluşan ülserdir. Normalde mide ve duodenum mukozası, mide asidi ve sindirim enzimlerine karşı korunaklıdır. Fakat bazı durumlarda bu bariyer zayıflar, koruma mekanizmaları iyi çalışamaz ve mukoza zedelenip peptik ülser gelişebilir.

Peptik Ülser Nedenleri

Birçok durum peptik ülsere neden olabilir. Fakat en sık nedenler helikobakter pilori enfeksiyonu ve nonsteroid antiinflamatuar ilaçlardır (NSAİİ). Helikobakter pilori mide içindeki mukozaya yerleşir, etrafında amonyak tabakası oluşturarak kendini asitten korur ve mukozaya zarar vermeye başlar. Ardından ülser geliştirebilir. NSAİİ (ağrı kesiciler) mide mukozasını koruyan prostaglandinlerin üretimini bozar. Mide mukozasının kanlanması ve beslenmesi bozulur, bunun sonucunda ülser gelişebilir.

Bu iki sebep haricinde; kortizon sınıfı ilaçlar, fazla mide asidi, sigara ve alkol kullanımı, stres, kötü beslenme de peptik ülsere neden olabilir.

Peptik Ülser Belirtileri

Peptik ülser hem mide hem de duodenumda olabileceğinden dolayı bazı belirtiler ortak, bazıları ise farklı olabilir.

Sıklıkla Saptanan Peptik Ülser Belirtileri:

• Mide Yanması
• Karın Ağrısı
• Mide Şişkinliği
• Kusma
• Mide Bulantısı
• Hazımsızlık
• Mide Üst Bölgesinde Ağrı
• Hassasiyet
• Gaz
• Erken Doyma
• İştahsızlık
• Geğirme

Eğer peptik ülser ilerlerse kanamaya neden olabilir. Böyle durumlarda dışkı katran renginde simsiyah olur. Bu tabloya melena denilmektedir. Akut başlayıp çok şiddetlenen vakalarda ise peptik ülser perforasyonu olabilir. Bu, akut batın denilen ve acil ameliyat edilmesi gereken bir tablodur.

Peptik Ülser Teşhisi

Peptik ülser tanısı için öncelikle hastayı detaylı bir şekilde dinlemek gerekir. Hastanın öyküsü ve fizik muayene çok önemlidir. Üst batında ağrı, yanma, hassasiyet olan bir hastada fizik muayenede mide üstünde hassasiyet saptanır. Ayrıca anamnezde şikayetlerin derecesi, süresi, ağrı kesici kullanım durumu ve helikobakter pilori enfeksiyonu geçmişi öğrenilebilir.

Sonrasında kesin tanı için mutlaka endoskopi ile mide ve duodenum değerlendirmesi yapılmalıdır. Gastroskopi ile özofagus, mide ve duodenum rahatlıkla gözlenebilir. Biyopsiler alınabilir ve gerekli durumlarda kanama kontrolü sağlanabilir. Ayrıca tanı için ultrasonografi de kullanılabilir.

Bazı durumlarda safra kesesi taşı, karaciğer, pankreas ve böbrek hastalıkları ile peptik ülser karışabilmektedir. Bu ayrım için ultrasonografi hem pratik hem de hızlı bir çözüm olarak değerlendirilebilir. Teşhisteki önemli noktalardan biri helikobakter pilori enfeksiyonu varlığıdır.

Peptik Ülser Tedavisi

Peptik ülser tedavisi için altta yatan hastalığın netleştirilmesi gereklidir. Eğer Helikobakter pilori varsa mutlaka etkili ve uygun sürede antibiyotikli kür tedavileri uygulanmalıdır. NSAİİ kullanımına bağlı durumlarda ise ilaçlar mutlaka kesilmeli ve proton pompa inhibitörleri ile mide asidi azaltılarak mide onarılmaya çalışılmalıdır.

Tedavi süresi ülserin boyutu, yeri ve şiddetine bağlı olarak değişir. Sigara ve alkol kullanımı mutlaka azaltılmalı, hatta kesilmelidir. Beslenmede yağlı, baharatlı, asitli ve soslu gıdalardan kaçınılmalıdır. Eğer kanama, darlık, perforasyon (delinme) gibi bir komplikasyon varsa oluşan probleme göre spesifik tedavi planlanmalıdır.