Mikroskobik Kolit Nedir? Belirtileri, Tanısı ve Tedavisi

Mikroskobik Kolit, kronik ishal, karın ağrısı ve bağırsak inflamasyonu ile seyreden, biyopsi ile tanı konulan bir kolon hastalığıdır.

Mikroskobik Kolit Nedir?

Kolonun kronik, iltihaplı ve ishal ile seyreden bir hastalığıdır. Kolon mukozasında iltihap hücrelerinin birikmesine bağlı olarak su ve minerallerin emilimi bozulur. Normal şartlarda kolonoskopide mukoza normal görünümdedir, alınan biyopsilerde iltihap hücre artışının saptanması ile teşhis konulmaktadır. Tanısı bu şekilde konulduğu için mikroskobik kolit ismi verilmiştir.

2 çeşit mikroskobik kolit alt tipi vardır: Lenfositik kolit ve kollajenöz kolit. Lenfositik kolitte >20/100 intraepitelyal hücre bulunması mevcuttur. Patolojide ayrıca lamina propriada kronik inflamasyon ve epitel hasarı söz konusudur. Kollajenöz kolitte ise >10 mikrometreden kalın kolajen bantları dikkati çeker. Ayrıca kronik inflamasyon ve kapillerlerde sıkışmalar gözlenmektedir.

Mikroskobik Kolit Nedenleri

Mikroskobik kolitin nedeni net bir şekilde saptanmamıştır. Daha çok otoimmün bir patern olduğu düşünülmektedir. Yani bağışıklık sistemi fazla veya anormal bir reaksiyon vermektedir. İnflamatuvar bağırsak hastalıkları (Crohn hastalığı ve ülseratif kolit), çölyak hastalığı, Hashimoto ve diabetes mellitus gibi otoimmün hastalıklarla birliktelik göstermesi bu olasılığı güçlendirmektedir.

Bazı ilaçların da hastalığın oluşumunu tetiklediği düşünülmektedir. Başlıca ilaçlar; PPI (proton pompa inhibitörleri) ve NSAİİ (ağrı kesiciler)’dir. Genetik yatkınlık, sigara kullanımı, sık ve kronik bağırsak enfeksiyonları da nedenler arasında sayılmaktadır. Kadınlarda erkeklere oranla 3 kat daha sık görülmektedir.

Mikroskobik Kolit Belirtileri

En sık belirtisi kronik ishaldir. Sık ve ani dışkılama, şişkinlik, gaz, halsizlik, kilo kaybı, karın ağrısı gibi belirtiler olabilir. Gece uykuyu bölen dışkılama olması da tanı açısından önemlidir. Bazı hastalarda yoğun ishale bağlı dışkı tutamama, kaçırma ve dehidratasyon bulguları olabilir. İshalde kan ve mukus yoktur. Genellikle 4-6 haftadan fazla süren ishal vardır. Bazen azalan hatta düzelen, sonra yeniden başlayan ishal de olabilir.

Mikroskobik Kolit Tanısı

Mikroskobik kolit ishal ile giden bir hastalık olduğu için kronik ishal yapan tüm sebepler ekarte edilmelidir. Çünkü aynı şikayetlere neden olan ülseratif kolit, Crohn hastalığı, çölyak hastalığı, irritabl bağırsak sendromu, enfeksiyonlar gibi hastalıklar da ishalle seyredebildiği için bunlar detaylı değerlendirilmelidir. Tüm tanılar dışlanmasına rağmen ishal devam ediyorsa mikroskobik kolitten şüphe duyulmalıdır.

Hastalığa ait spesifik bir kan tetkiki yoktur. Bu nedenle kolonoskopi yapılmalı ve dokular normal gözükse bile kolonun belli yerlerinden biyopsiler alınmalıdır. Alınan bu biyopsiler patoloji tarafından özel boyamalar yapılarak incelenir. Kolajen ve lenfosit hücrelerinde artış saptanmasıyla tanı konulmaktadır. Bu nedenle ishal şikayeti olan hastaların kolonoskopileri normal olsa bile mutlaka biyopsi yapılarak incelenmelidir. Bu yapılmayan hastalarda mikroskobik kolit tanısı atlanabilmektedir.

Mikroskobik Kolit Tedavisi

Tedavide amaç ishali kesmek ve bağırsaktaki inflamasyonu azaltmaktır. Bu nedenle hastanın öncelikle kullandığı ilaçlar gözden geçirilir. Şüpheli olduğu düşünülen ilaçlar kesilir. Sigaranın azaltılması ve bırakılması önerilmektedir. Tedavide ilk olarak budesonid kullanılmaktadır.

Yeni nesil steroid olan budesonid, kolonda birikerek inflamasyonu azaltır. Kolonun normal şekilde çalışmasını sağlar. Yeni nesil olduğu için tuz kısıtlaması gerekmez ve sistemik yan etkilere neden olmaz. Etkinliği %80-90 olarak bildirilmiştir. Kullanılan diğer ilaçlar bizmut, azatioprin ve kolestiramindir.