Gıda İntoleransı Nedir? Belirtileri, Testi ve Tedavisi

Gıda İntoleransı, bazı besinlerin yeterince sindirilememesi sonucu bağırsaklarda gaz, şişkinlik ve benzeri şikayetlere yol açan bir durumdur.

Gıda İntoleransı Nedir?

Bazı gıdalara karşı vücutta oluşan reaksiyona gıda intoleransı denilmektedir. Bu durum daha çok gastrointestinal sistem kaynaklı bir sorun olarak değerlendirilmelidir. Çoğunlukla intolerans saptanan gıdalar bağırsaklar tarafından yeterli miktarda sindirilemezler ve oluşan bu durum birçok şikayete neden olabilir. İntolerans ile gıda alerjisi birbirine benzer durumlardır fakat temelde bazı farkları vardır. İntolerans tamamen gastrointestinal sistem kaynaklıyken, alerji bağışıklık sisteminin verdiği yanıta bağlı olarak gelişmektedir.

Gıda İntoleransı Nedenleri

Birçok nedene bağlı olarak gelişebilir. En sık görülen sebebi enzim eksikliğidir. Burada laktoz intoleransı sık görülmektedir. Laktoz başlıca süt ve süt ürünlerinde bulunur, laktaz enzimi tarafından parçalanır.

Diğer sebepler ise; sindirim sistemi iç yüzeyindeki bozukluklardır. Mikrobiyota bozukluğu, irritabl bağırsak sendromu, çölyak hastalığı, gıdalardaki katkı maddeleri, stres, uyku düzensizliği, kötü beslenme alışkanlığı ve genetik faktörler buna neden olabilir.

Gıda İntoleransı Belirtileri

En sık belirtiler sindirim sisteminde görülen bulgulardır. Gaz, şişkinlik, karda hassasiyet, bulantı, iştahsızlık, ishal-kabızlık, yemek sonrası karda aşırı şişme, yorgunluk. Ayrıca baş ağrısı, konsantre olamama, dikkat dağınıklığı, beyin sisi, ciltte kızarıklık, döküntü, mide ağrısı gibi belirtiler de olabilir.

Gıda İntoleransı Türleri

• En sık görülen gıda intolerans türü enzim eksiklikleridir. Laktaz, histamin, glüten gibi gıdaların enzimlerinde eksikliklere bağlı gelişebilir.
• Gıdaların içinde bulunan ve sindirim sitemini tetikleyen bazı meddeler intoleransa neden olabilir. Ksenobiyotikler, histamin gibi ürünlerde başı çekmektedir.
• Fruktoz ve sorbitol gibi karbonhidrat formatındaki gıdalara bağlı durumlar oluşabilir.
• Gıdaların doğasında olmayan ama katkı maddesi olarak sonradan eklenen koruyucular ve boyalar da neden olabilir.

Gıda İntoleransı Tanısı

Öncelikle detaylı anamnezi çok önemlidir. Hastanın anlattığı şikayetler dikkatle dinlenmeli ve eğer bu durum gıda intoleransını düşündürüyorsa buna yönelik testler yapılmalıdır. Başlıca testler; laktoz ve früktoz intolerans testleri, nefes hidrojen testi ve kanda bakılan gıda testleridir. Ayrıca glüten için durum net bir şekilde ortaya konulmalıdır. Çünkü glüten intoleransı ile çölyak hastalığı çok farklı durumlardır.

Gıda intolerans testleri geçmişten günümüze çok büyük gelişim göstermiştir. Eskiden çok daha az spesifik sonuçlar elde ederken artık çok daha net incelemeler yapılabilmektedir. Burada Ig E, Ig G, Ig G4 ve lenfosit transformasyon testleri kullanılmaktadır. Bu testler %100 sonuç vermemekle birlikte hastanın yolunu aydınlatması açısından önemlidirler.

Son olarak eliminasyon diyeti ile dokunan gıdaların çıkarılması sonucu hastanın şikayetlerinde azalma oluyorsa tanı netleşmiş olacaktır

Gıda İntoleransı Testi

Hangi gıdalara karşı intoleransı olduğunu anlamak için birkaç farklı test uygulanabilir. Bunlardan ilki hastaların evde kendi başlarında da yapabileceği eliminasyon diyetidir. Bunu basitçe hasta kendi uygulayabilir. Hasta en çok şüphe duyduğu gıdaları sırasıyla diyetinden çıkartır ve sonucuna bakar. Şikayetler geriliyor ise tanı nettir.

Bazı durumlarda nefes testleri (laktoz ve früktoz intoleransı için) kullanılabilir.

Son dönemlerde teknolojisi gittikçe artan kandan bakılan gıda intolerans testleridir. Burada Gıdalara karşı geşien Ig E, Ig G ve Ig G4 antikorları değerlendirilir. Ayrıca lenfosit transformasyon testleri ile da intolerans değerlendirilmesi yapılabilmektedir.

Gıda İntoleransı Tedavisi

Tedavide en önemli durum intoleransa neden olan gıdanın kesinlikle diyetten çıkartılmasıdır. Bu eliminasyon diyeti bazen 3-6 yeterli iken bazen de uzun süreler yapılması gereken bir süreçtir.

Eğer enzim eksikliği mevcutsa buna yönelik spesifik enzim desteği tedavisi uygulanır. En sık eksiklik laktaz eksikliğidir. Laktaz enzim destek tedavisi hastaların şikayetlerinde ciddi düzelmeler yapar. Glutenaz enzim destek tedavisi de glutene bağlı intoleranslarda başarılı olmaktadır. Histamin intoleransında DAO (Diamin oksidaz) enzim desteği verilir.

Tüm bunlar yapılırken mikrobiyotayı düzenlemek için uzun soluklu probiyotik ve prebiyotik kullanımı faydalı olmaktadır.